Een stedentrip naar Budapest staat bij veel Nederlanders hoog op de bucketlist. Geef ze eens ongelijk: de Hongaarse hoofdstad biedt van alles voor een heerlijke citytrip: van thermale badhuizen tot een levendige eetcultuur en van leuke winkels tot prachtige architectuur.
Toch merken veel bezoekers al snel dat één ding nogal anders is dan in veel andere Europese steden: de taal. Hongaars wijkt namelijk sterk af van de meeste andere talen in Europa. Wel is het leuk om hier en daar een woordje Hongaars te kunnen als je naar Budapest reist. In dit artikel lees je daarom meer over de oorsprong van de taal, hoe de taal in elkaar zit en wanneer het toch handig is om een professionele vertaler in te schakelen.
Hongaars klinkt én is anders dan andere Europese talen
Wanneer je een beetje Duits of Frans kunt, kom je al gauw woorden tegen die je (her)kent uit de Nederlandse taal. Dat komt doordat deze talen, net als een groot deel van de andere Europese talen, tot de Indo-Europese taalfamilie horen. Dit verklaart meteen waarom het Hongaars zo anders klinkt (en is). Hongaars hoort namelijk tot een andere taalfamilie: de Fins-Oegrische taalfamilie. Daarom lijken de Hongaarse woorden vaak totaal niet op woorden die je uit andere talen kent.
Bij een paar andere Europese talen is dit ook zo, zoals het Fins of het Estisch. Ook deze talen horen bij deze taalfamilie. Een simpel voorbeeld voor het woord “hallo” of “goedendag” is “jó napot”, iets waarvan je niet meteen doorhebt dat het deze betekenis heeft. Of wat dacht je van het woord “köszönöm”, wat “dank je wel” betekent. Het is heel logisch dat het even wennen is wanneer je deze woorden voor het eerst hoort of leest, laat staan dat je ze zelf kunt uitspreken.
Lange woorden zijn in het Hongaars heel normaal
Wat verder enorm opvalt aan de Hongaarse taal, is de manier waarop de woorden worden opgebouwd. In het Hongaars worden geen losse woorden gebruikt bij kleine grammaticale veranderingen, maar worden er achtervoegsels toegevoegd aan één woord. Het resultaat hiervan is dat een woord zomaar heel lang kan zijn, terwijl het eigenlijk uit iets groters bestaat. Waar je in het Nederlands bijvoorbeeld meerdere woorden nodig hebt om iets uit te drukken, kan dat in het Hongaars dus soms met één woord gedaan worden en ja: dat is even wennen.
Wanneer je als toerist rondloopt in de stad kan het zomaar zo zijn dat je je ogen soms uitkijkt, bijvoorbeeld bij straatborden met heel lange woorden of op menukaarten van restaurants. Grote kans dat je interesse dan meteen gewekt is, want in plaats van dat je snapt waar het om gaat, is de taal an sich dus ook nog eens minder goed te begrijpen. Toch betekent dit niet dat je de taal moet beheersen om Budapest te bezoeken. Je kunt al heel ver komen wanneer je een paar basiswoorden kent, net zoals in iedere andere stad buiten Nederland.
Handige woorden voor je stedentrip in Budapest
Veel mensen in Budapest kunnen een goed woordje Engels, in ieder geval in de toeristische gebieden, de hotels, de restaurants en bij bezienswaardigheden. Natuurlijk waarderen locals het altijd als je hier en daar een paar Hongaarse woorden probeert te zeggen. Begroet iemand bijvoorbeeld in het Hongaars met “jó napot” of met “szia”, wat “hallo” en “doei” betekent. Iemand bedanken, bijvoorbeeld bij het kopen van een souvenir of het bestellen van eten, doe je met het eerder genoemde “köszönöm”. Ook dat waarderen locals in hotels, restaurants en winkels vaak.
Woorden zoals “igen” (“ja”) en “nem” (“nee”) zijn ook altijd handig om te kunnen. En ja, het kan best lastig zijn om deze woorden uit te spreken. Letters worden soms anders uitgesproken dan je misschien zou verwachten. De letter “s” klinkt bijvoorbeeld vaak als “sj” en “sz” wordt juist vaak uitgesproken als “s”. Dit is in het begin weliswaar een beetje verwarrend, maar het heeft ook een voordeel: weet je eenmaal hoe het zit, dan is dat eigenlijk alles wat je moet weten qua uitspraak. Er zijn in het Hongaars verder namelijk weinig uitzonderingen.
Wanneer een professionele vertaler inschakelen toch handig is
Voor een stedentrip in Budapest is het meestal voldoende om een paar basiswoorden te kennen. Wordt het iets lastiger, bijvoorbeeld wanneer er onduidelijkheid is over een prijs in een winkel of een restaurant? Dan kun je altijd nog een automatische vertaler inschakelen. De zinnen die hier uitkomen zijn vaak grammaticaal gezien niet helemaal correct, maar wel begrijpelijk voor de andere partij. Ben je in Hongarije met een ander doel, bijvoorbeeld voor je werk? En moet je documenten laten vertalen of is er sprake van internationale communicatie?
In zo’n geval wordt het iets ingewikkelder: de structuur van het Hongaars verschilt, zoals hierboven beschreven, namelijk nogal van het Nederlands. Een letterlijke vertaling levert daarom al gauw fouten op, waardoor de oorspronkelijke betekenis anders wordt. Daarom is het aan te raden om bij dit soort teksten een professioneel vertaalbureau zoals Vertaalbureau Perfect in te schakelen. Zo’n bureau zorgt ervoor dat een tekst niet alleen correct wordt vertaald, maar dat de context en de juiste toon ook behouden worden. Kortom: hier en daar wat weten over de Hongaarse taal is zeker fijn als je Budapest als toerist bezoekt. Doe je dit met een ander (zakelijk) doel dan een stedentrip Budapest? Schakel dan een expert in.
